zinsdeel enkelv zin sameng zin hoofdzin vraagzin bijvoeglijke/betrekkelijke bijzin complementszin bijwoordelijke bijzin
werkwoord naamvallen lidw zelfst nw bijv nw voornaamw telw bijw voorz voegw part woordvolgorde diversen
Morfologie / Werkwoorden
direct naar: Grammatica    Morfologie    Syntaxis Vervoegen Conjugaties Augment Volt.tijden
werkw lidw zelfst.nw bijv.nw bijw voornaamw telw voorz voegw part woordvorming
regelmatige werkw. onregelmatige werkw. augment inwendig augment varianten lettergreep met ι-klank
vorm stam wijs tijd aspect tijden vervoeging persoon getal overzicht (on)regelmatig hoofdlijn
1e conj 1e st act en pass 2e conj 1e st act en pass 1e conj 2e st act 1e conj 2e st pass 2e conj 2e st act 2e conj 2e st pass
Grammatica//MorfWerw/MorfWerw3RegeOnre1eCj2eStActi


Overzicht 1e conjugatie, 2e stam, actief

 

Type A

De belangrijkste uitsplitsing van werkwoorden ') van de 1e conjugatie type A vindt plaats bij de vorming van de tweede stam (bij de eerste stam vindt alleen een afsplitsing van de werkwoorden op -ίρω en -άρω plaats, die overigens bij de bepaling van de tweede stam terugkomt): wordt de tweede stam gevormd door toevoeging van een σ aan de eerste stam of niet.
Wordt de tweede stam gevormd door toevoeging van een σ dan spreekt men van een sigmatische tweede stam. In het andere geval van een asigmatische tweede stam.

 

sigmatische
tweede stam
eerste stam op tweede stam op       ")
B-groep labiaal:
β
π

φ
ψ
en:
πτ

λπ
μπ
μ
ρπ

φτ
ευ
αυ
ψ
κρυβ-
εγκαταλειπ-
αλειφ-


καλυπτ-
περιθαλπ-
παραπεμπ-

τερπ-
βλαφτ-
μαζευ-

κρυψ-
εγκαταλειψ-
αλειψ-


καλυψ-
περιθαλψ-
παρα
πεμψ-

τερψ-
βλαψ-
μαζεψ-

κρύβω
εγκαταλείπω
αλείφω
-

καλύπτω
περιθάλπω
παρα
πέμπω
-
τέρπω
βλάφτω
μαζεύω
-

verbergen
verlaten
insmeren


bedekken
verplegen
verwijzen

amuseren
beschadigen
verzamelen

52
29
55


43
2
8

3
9
242
φτ σ πεφτ- πεσ- πέφτω vallen 8
ευ
αυ
ευσ
αυσ
εκπαιδευ-
αναπαυ-
εκπαιδευσ-
αναπαυσ-
εκπαιδεύω
αναπαύω
opleiden
doen rusten
173
7
T-groep dentaal:
δ
θ
τ
en:
λ
λλ
λν
ρ
σ
σ
διαψευδ-
πείθ-
θετ-





αρεσ-

διαψευσ-
πεισ-
θεσ-





αρεσ-

διαψεύδω
πείθω
θέτω

-
-
-
-
αρέσω

ontkennen

overtuigen
leggen





zinnen

4
14
22





2
A-groep klinker:
ει
ου
ε
υ


σ


ξ

αποκλει-
αποκρου-
συνδε-
σπολυ-
αναδεικνύ-

αποκλεισ-
αποκρουσ-
συνδεσ-
απολυσ-
αναδειξ-

αποκλείω
αποκρούω
συνδέω
απολύω
αναδεικνύω

uitsluiten
afstoten
verbinden
ontslaan
tonen

3
7
12
42
8
klinker:
ε

ευσ

πνε-

πνευσ-

πνέω

waaien

23
N-groep
αν
εν
ειν
ην
ων
ιν
υν
μν




σ

πιαν-
δεν-
κλειν-
σβήν-
πληρ
ων-

ντυν-

πιασ-
δεσ-
κλεισ-
σβησ-
πληρωσ-

ντυσ-

πιάνω
δένω
κλείνω
σβήνω
πληρώνω
-
ντύνω
-

nemen
binden
sluiten
doven
betalen

kleden

16
24
4
6
718

10
αιν ασ σωπαιν- σωπασ- σωπαίνω zwijgen 7
αιν ησ ανασταιν- αναστησ- ανασταίνω doen herrijzen 18
Z-groep αζ
ιζ
σ διαβαζ-
οριζ-
διαβασ-
ορισ-
διαβάζω
ορίζω
lezen
bepalen
519
904
αζ
ιζ
ξ αλλαζ-
αγγίζ-
αλλαξ-
αγγιξ-
αλλάζω
αγγίζω
veranderen
aanraken
108
14
G-groep gutturaal:
γ
γγ
γχ
κ
χ

χν

ρχ



ξ

ανοιγ-
σφιγγ-
ελεγχ-
πλεκ-
προσεχ-
φτιαχν-
υπαρχ-

ανοιξ-
σφιξ-
ελεγξ-

πλεξ-
προσεξ-
φτιαξ-
υπαρξ-

ανοίγω
σφίγγω
ελέγχω
πλέκω
προσέχω
φτιάχνω
υπάρχω

openen
klemmen
controleren
breien
opletten
maken
bestaan

39
6
21
12
5
29
6
σσ
ττ
ξ αναπτυσσ-
εισπραττ-
αναπτυξ-
εισπραξ-
αναπτύσσω
εισπράττω
ontwikkelen
incasseren
48
10
asigmatische tweede stam eerste stam op tweede  stam op        
N-groep
μ

μ

διανεμ-
συνδραμ-

διανειμ-
συνδραμ

διανέμω
συνδράμω

verdelen
helpen

5
2
αν
αυν
εν

ειν
ην
ων
μν
αν
-
ειν
υν
ειν
-
-
αμ/αν

-
καν-

μεν-
πλεν-
προτειν-


αποκάμν-

-
καν-

μειν-
πλυν-
προτειν-


αποκαμ-
αποκαν-
-
κάνω

μένω
πλένω
προτείνω
-
-
αποκάμνω

τέμνω
doen

blijven
wassen
voorstellen


afronden

snijden

6

12
3
15


1

3
ιν
υν
ιν
υν
κριν-
μολυν-
κριν-
μολυν-
κρίνω
μολύνω
oordelen
vervuilen
22
53
αιν αν ζεσταιν- ζεσταν- ζεσταίνω verwarmen 94
αιν υν ακριβαιν- ακριβυν- ακριβαίνω duurder worden 34
αιν -- καταλαβαιν-
αποτυχαιν-
καταλαβ-
αποτυχ-
καταλαβαίνω
αποτυχαίνω
begrijpen
falen
39
6
R-groep αρ

ιρ
αρ(ισ)-
ιρ(ισ)-
σοκαρ-

σερβιρ-
σοκαρ-
σοκαρισ-
σερβιρ-
σερβιρισ-
σοκάρω

σερβίρω
shockeren

serveren
168

5
T-groep αιρν
ερν


ηρ
ερ
ειρ
αρ
υρ
παιρν-
φερν-
δερν-
γδερν-
σερν-
παρ-
φερ-
δειρ-
γδαρ-
συρ-
παίρνω
φέρνω
δέρνω
γδέρνω
σέρνω
nemen
dragen
slaan
villen
slepen
6
19
16
7
3
ρ ρ συρ- συρ- σύρω trekken 28
λλ

λν
λ
ειλ
αλ
ειλ
-
παραγγελλ-
περιβαλλ-
στελν-
παραγγειλ-
περιβαλ-
στειλ-
παραγγέλλω
περιβάλλω
στέλνω
bestellen
omringen
zenden
21
37
7
G-groep ξ υγ αποφευγ- αποφυγ- αποφεύγω vermijden 10

Een - in dit overzicht geeft aan dat er geen werkwoord is voor deze stam met een regelmatige 2e stamactief.

Let wel. Dat werkwoorden tot eenzelfde groep behoren en dus op overeenkomstige wijze de tweede stam vormen, betekent niet dat zij ook in alle van de tweede stam afgeleide vormen overeenstemmen. Het komt zelfs voor dat werkwoorden die tot dezelfde familie behoren (samenstellingen op basis van eenzelfde 'basis'-werkwoord), een verschillende vervoeging hebben.
Bijvoorbeeld:
- bij de vorming van de 2e stam passief bestaan steeds varianten: - φτ-, -φθ- of beide; -χτ-, -χθ- of beide; en diverse andere varianten
- bij vele werkwoorden ontbreken de passieve vormen. Bijvoorbeeld: σκύβω (bukken), λήγω (verstrijken), ραίνω (besprenkelen);
- een aantal werkwoorden hebben een 2e stam passief die niet op de 2e stam actief is gebaseerd maar die herkenbaar is doordat de laatste klinker van de stam vervangen is door een -α- . Bijvoorbeeld: εμπλέκω (betrekken, betrokken raken), coniunctivus passief: εμπλακώ.

Onregelmatige vorming van de tweede stam

  eerste stam tweede stam         ")
  op niet op maar op          
B-groep labiaal:
β
π


λπ
μπ

μ
ρπ
φ
πτ
φτ

ψ
ευ
αυ
ψ

δ
π





σ
σ


δω
πρέπει





εκπέσω
πέσω





είδα
έπρεπε





εξέπεσα
έπεσα

-
βλέπω
πρέπει
-
-
-
-
-
εκπίπτω
πέφτω
-
-
-


zien
moeten





ontheven worden
vallen


6
1





8
8


  labiaal:
ευ, αυ

σ

    -
-
 
T-groep dentaal:
δ
θ
σ
λ
λλ
λν
ρ
ρν
σ















παραδώσω


θελήσω


άρω

παρέδωσα


θέλησα


ήρα

παραδίδω
-
-
θέλω
-
-
αίρω
-

uitleveren


willen


opheffen

15


2


5
A-groep klinker:
ει
ου
ε
υ
σ      
-
-
-
-
 



  klinker:
ε
ευσ

    -
 
N-groep αν

αυν

εν
ειν
ην
υν
μν
    αυχήσω
παραστήσω
απολαύσω
απελάσω




αύξησα
παρέστησα
απόλαυσα
απέλασα




αυξάνω
παριστάνω
απολαμβάνω
απελαύνω
-
-
-
-
-
vermeerderen
uitbeelden
zich verheugen
uitzetten




5
1
1
3




  ιν

ων
σ

σ
ι
ωσ
ξ
πιω
δώσω
μαζώξω
μουλώξω
ήπια
δέδωσα
μάζωξα
μούλωξα
πίνω
δίνω
μαζώνω
μουλώνω
drinken
geven
verzamelen
hurken
5
10
1
1
  αιν   ξ βυζάξω βύζαξα βυζαίνω zuigen 1
  αιν     αρτύσω άρτυσα αρταίνω kruiden 1
  αιν     μπω
βγω
βπήκα
βγήκα
μπαίνω
βγαίνω
binnengaan
naar buiten gaan
1
22
  αιν     πάω πήγα πηγαίνω gaan 5
Z-groep ιζ
αζ
σ  
βάλω

έβαλα
-
βάζω

plaatsen

8
  ιζ
αζ
ξ       -
-
 
G-groep gutturaal:
γ
γγ
κ
σκ

χ

γχ

ρχ
σχ
χν

 
εισαγάγω


βρω
διαγνώσω
έχω
παράσχω


κατασχέσω

εισήγαγα


βρήκα
διέγνωσα
είχα (parat)
παρείχα


κατάσχεσα

εισάγω
-
-
βρίσκω
διαγνώσκω
έχω
παρέχω
-
-
κατάσχω
-

invoeren


vinden
diagnosticeren
hebben
verschaffen


confisqueren

20


11
4
8
9


5
  σσ
ττ

      -
-
 

Een - of het ontbreken van een voorbeeld in dit overzicht geeft aan dat er geen werkwoord is met deze stam dat een onregelmatige vorming van de 2e stam actief heeft.


Type B

Op ακούω, σκάω en σπάω na, is de vorming van de 2e stam van de werkwoorden van type B onregelmatig.

  eerste stam op tweede stam op 1e stam 2e stam     ")
  ου
α
σ ακου-
σκα-
σπα-
ακουσ-
σκασ-
σπασ-
ακούω
σκάω
σπάω
horen
barsten
breken
9
9
  α
αι
ξ φυλ-
φται-
φυλαξ-
φταιξ-
φυλάω
φταίω
bewaren
schuld hebben
4
1
  αι ψ κλαι-
και-
κλαψ-
καψ-
κλαίω
καίω
huilen
verbranden
2
8
  ω
ε
  τρω-
λε-
εκλεγ-
φα-
π-
εκλεξ-
τρώω
λέω
εκλέγω
eten
zeggen
verkiezen
17
9
6


Let wel. Dat werkwoorden tot eenzelfde groep behoren en dus op overeenkomstige wijze de tweede stam vormen, betekent niet dat zij ook in alle van de tweede stam afgeleide vormen overeenstemmen.

Bijvoorbeeld:

ζεσταίνω ζεστάνω ζεσταθώ verwarmen
απολυμαίνω απολυμάνω απολυμανθώ desinfecteren

 

') De indeling van de werkwoorden op niveau *** volgt de indeling van Lauxtermann. Dit betekent dat de werkwoorden van de 1e vervoeging met het accent op de stam bij het bepalen van de 2e stam actief onderscheiden worden in werkwoorden waarvan de vorming van de 2e stam actief gebaseerd is op toevoeging van een -σ- aan de 1e stam, en werkwoorden waarbij dat niet het geval is. Hoewel dit onderscheid taalkundig illustratief is voor de vorming van de 2e stam actief, levert het geen praktisch overzicht dat inzicht geeft in alle mogelijkheden bij alle uitgangen van de 1e stam.
Ook bij dit onderscheid (wel of niet toevoeging van een -σ-) speelt een nader onderscheid op basis van de laatste letter van de stam een rol om te bepalen welke effecten door het toevoegen van de σ optreden (π + σ wordt ψ, κ + σ wordt ξ, etc.).
Daarom is deze indeling als verdere uitsplitsing hier toegevoegd. Dit heeft dan weer aanvullende nadelen voor de overzichtelijkheid bij werkwoorden die de 2e stam actief vormen zonder toevoeging van een -σ- en bij werkwoorden die de 2e stam actief helemaal afwijkend vormen. Voor de volledigheid van mogelijkheden is toch de hand gehouden aan deze nadere uitsplitsing.

Juist om die redenen is op niveau ** de laatse letter van de 1e stam als uitgangspunt gekozen zonder specifieke indeling naar al of niet toevoegen van een -σ-.

 

") Om een indruk te geven van het belang van een bepaalde categorie is het aantal werkwoorden vermeld dat deze vervoeging heeft van de plm 5600 werkwoorden die in de woordenlijstnieuwgrieks voorkomen.

 

 

 

 


© Auteursrecht voorbehouden. Zie pagina Copyright
 

 
  
 

Semantiek
Betekenisleer

l

Syntaxis
Zinsleer

l

Morfologie
Woordleer

l

Alfabet

l

Fonologie

     

*

*

*

*

   

+

+

De bovenstaande zwarte sterren geven van elke pagina het niveau aan.

1 ster: beginnersniveau
2 sterren: gevorderden-niveau
3 sterren: studieniveau

1 plus: beschouwing
2 plussen: overzicht

 

  stam op  
1e β etc. 11%
  γ etc. 5%
  ζ etc. 27%
  δ etc. 4%
  ν etc. 21%
  ε etc. 3%
  ρ etc. 4%
    75%
2e άω/ώ/ιέμαι 9%
  ώ/ούμαι 16%
  ώ/ώμαι 0%
  άμαι 0%
    25%
    100%

De percentages zijn gebaseerd op 4500 werkwoorden in Ιορδανίδου.