zinsdeel enkelv zin sameng zin hoofdzin vraagzin bijzin bijv/betr bijzin compl zin bijw bijzin
werkwoord naamvallen lidw zelfst nw bijv nw voornaamw telw bijw voorz voegw part woordvolgorde diversen
Morfologie / Werkwoorden
direct naar: Grammatica    Morfologie    Syntaxis Vervoegen Conjugaties Augment Volt.tijden
werkw lidw zelfst.nw bijv.nw bijw voornaamw telw voorz voegw part woordvorming
regelmatige werkw. onregelmatige werkw. augment inwendig augment varianten lettergreep met ι-klank
act pass 1e conj 2e conj 1e st 2e st praesens imperfect aoristus coniunct futurum imperat tegenw dw volt dw volt tijd
Grammatica//MorfWerw/MorfWerwRege/Acti1eStPpre1eCjTAB


Activum, 1e stam, participium praesentis, 1e conjugatie

 

De uitgang van het participium (deelwoord) voor werkwoorden van de eerset conjugatie is -οντας. Het participium is altijd proparoxytoon en wordt niet verbogen.


Activum, 1e stam, participium praesentis, 1e conjugatie, type A

πληρώνω πληρώνοντας betalend


Activum, 1e stam, participium praesentis, 1e conjugatie, type B

Bij de werkwoorden van type B verschijnt er tussen de stam en de uitgang een intervocalische -γ-.

ακούω ακούγοντας horend
καίω καίγοντας brandend
κλαίω κλαίγοντας huilend
λέω λέγοντας zeggend
τρώω τρώγοντας etend
φταίω (φταίγοντας) schuld hebbend
φυλάω φυλάγοντας bewaren


De haakjes geven aan dat de vorm in kwestie zelden gebruikt wordt.
De werkwoorden σπάω (breken) en σκάω (barsten) maken voor de vorming van het participium gebruik van hun variantvormen op -άζω:

σπάω σπάζοντας brekend
σκάω σκάζοντας barstend

 


Deelwoorden van Oudgriekse werkwoorden

Een kleine groep Oudgriekse deelwoorden wordt nog als bijvoeglijk naamwoord gebruikt. bijvoorbeeld: επείγων (dringend, van het werkwoord: επείγω), υπάρχων (bestaand, van het werkwoord υπάρχω).
Deze worden verbogen: bijvoorbeeld: ενδιαφέρων, ενδιαφέρουσα,  ενδιαφέρον (interessant).
We onderscheiden vier categorieën:

(a) paroxytoon op -ων, -ουσα, -ον [van oorsprong deelwoorden van de tegenwoordige tijd actief], bijvoorbeeld: ενδιαφέρων (interessant)
(b) oxytoon op -ών, -ούσα, -ον [van oorsprong deelwoorden van de tegenwoordige tijd actief (bijv παρών) ofwel van de aoristus actief (bijv. τυχών)]
(c) paroxytoon op -ων, -ον [de vormen voor mannelijk en vrouwelijk zijn gelijk] met alternatieve vormen voor het mannelijk op basis van de uitgang -ονας, bijvoorbeeld: βασιλόφρων (koningsgezind)
(d) op -ας, -ασα, -αν of op -είς, -είσα, -έν [respectievelijk van de aoristus actief en de aoristus passief] in enkele vaste uitdrukkingen

(a) Zoals ενδιαφέρων (met bijvoeglijk naamwoord op  -ων, -ουσα, -ον) gaan onder meer ook:

πρωτεύωνprimair
δευτερεύων secundair
διδάσκων onderwijzend
επείγων dringend
υπάρχων bestaand
λανθάνων latent

Enkele andere deelwoorden komen alleen voor in vaste uitdrukkingen:

ο θεραπεύων γιατρός de behandelend arts
μια ιδιάζουσα περίπτωση een bijzonder geval
ένα φλέγον ζήτημα een brandende kwestie


(b) Zoals παρών (met bijvoeglijk naamwoord op -ών, -ούσα, -όν) gaan ook:

απών aanwezig

Enkele andere deelwoorden komen alleen gesubstantiveerd voor:

ο πρώτος τυχών de eerste de beste
ο αποθανών de overledene
η αποθανούσα de overledene
οι αποτυχόντες de gezakten (zij die een examen niet gehaald hebben)

Verder komen sporadisch oude deelwoorden op -ας, -ασα  en -αν of op -είς, -είσα en έν voor. Deze deelwoorden (respectievelijk van de aoristus actief en de aoristus passief) komen in staande uitdrukkingen of gesubstantiveerd voor:

ο αποβιώσας de overledene
ο δηλώσας degene die de verklaring heeft afgelegd (in notari�le akten)
το ανακοινωθέν het communiqu�
σήμα κατατεθέν wettig gedeponeerd merk
τα ληφθέντα μέτρα de getroffen maatregelen


(c) Zoals βασιλόφρων (met bijvoeglijk naamwoord op -ων, -ων, -ον; koningsgezind) gaan onder meer ook:

ευγνώμων dankbaar
ειδήμων deskundig
μετριόφρων bescheiden
δεισιδαίμων bijgelovig

In plaats van dit paradigma gebruikt men in het enkelvoud mannelijk vaak een ander paradigma: βασιλόφρονας, βασιλόφρονα, βασιλόφρονα.

(d) op -ας, -ασα, -αν of op -είς, -είσα, -έν

ο αποβιώσας de overledene
ο δηλώσας degene die de verklaring heeft afgelegd (in notari�le akten)
το ανακοινωθέν het communiqu�
σήμα κατατεθέν wettig gedeponeerd merk
τα ληφθέντα μέτρα de getroffen maatregelen

 

 


Auteursrecht voorbehouden. Zie pagina Copyright
 



 

  
 

Semantiek
Betekenisleer

l

Syntaxis
Syntaxis

l

Morfologie
Morfologie

l

Alfabet

l

Fonologie

     

*

*

*

*

   

+

+

De bovenstaande zwarte sterren geven van elke pagina het niveau aan.

1 ster: beginnersniveau
2 sterren: gevorderden-niveau
3 sterren: studieniveau

1 plus: beschouwing
2 plussen: overzicht