zinsdeel enkelv zin sameng zin hoofdzin vraagzin bijvoeglijke/betrekkelijke bijzin complementszin bijwoordelijke bijzin
werkwoord naamvallen lidw zelfst nw bijv nw voornaamw telw bijw voorz voegw part woordvolgorde diversen
Morfologie / Werkwoorden  
direct naar: Grammatica    Morfologie    Syntaxis
werkw woordsrt naamval lidw zelfst.nw bijv.nw bijw voornaamw telw voorz voegw part woordvorming
indeling 1e vervoeging 2e vervoeging deelwoord volt.tijd augment inwendig augment varianten lettergreep met ι-klank
A-grp B-grp E-grp G-grp N-grp T-grp Z-grp 2A1-grp 2A2-grp 2A/B-grp 2B-grp 2C-grp 2D-grp 2O-grp
Grammatica//MorfWerw/MorfWerw2Verv1Verv2>


Werkwoorden indeling


De Griekse werkwoordsvormen worden samengesteld uit een stam en een uitgang.
De stam is het gedeelte dat onveranderd blijft, ongeacht of het werkwoord in 1e, 2e of 3e persoon wordt gebruikt.

De stam kan wijzigingen ondergaan bij verandering van tijd, wijze, en/of enkelvoud of meervoud.
De uitgang wijzigt bij verandering van aantal en kan veranderen afhankelijk van de diverse tijden en wijzen.

Of een werkwoord actief of passief wordt gebruikt, wordt weergeven met een uitgang.
De stam voor actieve en passieve vormen is in de tegenwoordige tijd (op één uitzondering na) bij alle werkwoorden gelijk (als zij tenminste zowel actief als passief gebruikt kunnen worden).

Om verschillen in tijd en/of wijze aan te duiden, wordt niet allleen gebruik gemaakt van verschillen in uitgang, maar ook van een zogenaamde tweede stam die op basis van de (eerste) stam wordt gevormd.
De 2e stam actief wordt gevormd op basis van de 1e stam, de 2e stam passief op basis van de 2e stam actief.

De manier waarop de 2e stam actief wordt gevormd en de uitgangen die voor het aanduiden van tijden en wijzen worden gebruikt, verdelen de werkwoorden in twee groepen, genaamd 1e vervoeging (πρώτη συζυγία) en 2e vervoeging (δεύτερη συζυγία).
 
De 1e vervoeging omvat de werkwoorden die het accent op de stam hebben (bijvoorbeeld πληρώνω), de 2e vervoeging die het accent op de uitgang hebben (bijvoorbeeld θεωρώ).

Deze indeling leidt bij een aantal werkwoorden tot onduidelijkheden. Bijvoorbeeld: πνέω, λέω, κλαίω, σπάω, πάω, αγαπάω.
Πνέω behoort tot een groep van werkwoorden waarvan de stam op een klinker eindigt waarop ook het accent ligt. Deze groep behoort tot de 1e vervoeging.
Αγαπάω behoort tot een groep van werkwoorden die -ώ en -άω als alternatieve uitgangen voor de 1e persoon enkelvoud hebben. Deze groep behoort tot de 2e vervoeging.
Nb. Bij veel werkwoorden uit deze groep wordt er geen onderscheid gemaakt tussen de vormen op -άω en -ώ. Er zijn er echter waarbij er een duidelijke voorkeur bestaat voor de een of de ander of waarbij zelfs een van de twee in het geheel niet gebruikt wordt. Omdat dit op voorhand niet bekend verondersteld kan worden, is er voor gekozen om in de grammatica en in de woordenlijstnieuwgrieks.nl al deze werkwoorden in de -ώ variant op te nemen.
Λέω, κλαίω en σπάω behoren tot een kleine groep van werkwoorden die gekenmerkt worden door één of beide eigenschappen die beide samenhangen met het feit dat klinkers van de stam en de uitgang in sommige vormen wel en in sommige vormen niet zijn samengetrokken (in niet-samengetrokken vorm wordt vaak een γ tussengevoegd):
- de samengetrokken vormen als bijvoorbeeld: λες, κλαις, σπας
- de vormen met tussengevoegde γ: λέγομαι, έλεγα.
Deze samengetrokken werkwoorden vormen een subgroep van de 1e vervoeging.
Het werkwoord πάω speelt een bijzondere rol: het is de coniunctivus van πηγαίνω, maar wordt ook als zelfstandig werkwoord gebruikt. Aangezien de vervoeging πας, πάει, πάμε, πάτε, πάνε de eigenschappen van samengetrokken werkwoorden heeft, wordt πάω daar ook toe gerekend.
De werkwoorden πετάω, κοιτάω, φυλάω hebben ook een passieve vorm op -άγομαι. φυλάω wordt tot de groep van de samengetrokken werkwoorden gerekend. πετάω en κοιτάω worden tot de werkwoorden van de 2e vervoeging gerekend omdat zij ook een paratatikos actief op -αγα hebben.
De total groep bestaat dus uit: λέω, ακούω, τρώω, καίω, κλαίω, φταίω, πάω, σπάω, σκάω en φυλάω.
Pas op: De paratatikos van αγαπάω is αγαπούσα en αγάπαγα, en dus ook alle overige werkwoorden uit deze groep hebben een paratatikos op -ούσα en -αγα. Dit betekent echter niet dat deze werkwoorden tot de groep van samengetrokken werkwoorden gerekend worden.

Samenvattend hebben we dus de volgende indeling van de werkwoorden:
- 1e vervoeging: de werkwoorden met het accent op de stam (4239)
Daarbinnen een subgroep van 10 samengetrokken werkwoorden
- 2e vervoeging: de werkwoorden met het accent op de uitgang (1400)
- onregelmatige werkwoorden. bijvoorbeeld είμαι (14)
Totaal: 5653

Opm. Diverse werkwoorden hebben een variant op -άω en op -ώ. In de hierna volgende overzichten wordt meestal de -άω-variant benoemd. Daarmee is niet gezegd dat alle werkwoorden uit een dergelijke groep voorkeur voor deze variant hebben.


 

 

 

 


© Auteursrecht voorbehouden. Zie pagina Copyright
 

 
  
 

Semantiek
Betekenisleer

l

Syntaxis
Zinsleer

l

Morfologie
Woordleer

l

Alfabet

l

Fonologie

     

*

*

*

*

   

+

+

De bovenstaande zwarte sterren geven van elke pagina het niveau aan.

1 ster: beginnersniveau
2 sterren: gevorderden-niveau
3 sterren: studieniveau

1 plus: beschouwing
2 plussen: overzicht

 

  stam op  
1e β etc. 11%
  γ etc. 5%
  ζ etc. 27%
  δ etc. 4%
  ν etc. 21%
  ε etc. 3%
  ρ etc. 4%
    75%
2e άω/ώ/ιέμαι 9%
  ώ/ούμαι 16%
  ώ/ώμαι 0%
  άμαι 0%
    25%
    100%

De percentages zijn gebaseerd op 4500 werkwoorden in Ιορδανίδου.