$paginatitel.
\n"; $_SESSION['paginatitel']=$paginatitel; ?>
 
zinsdeel enkelv zin sameng zin hoofdzin vraagzin bijvoeglijke/betrekkelijke bijzin complementszin bijwoordelijke bijzin
werkwoord naamvallen lidw zelfst nw bijv nw voornaamw telw bijw voorz voegw part woordvolgorde diversen
Morfologie / Bijvoeglijk naamwoord / trappen van vergelijking
direct naar: Grammatica    Morfologie    Syntaxis
lidw zelfst.nw bijv.nw bijw voornaamw telw werkw voorz voegw part woordvorming
op -ος op -ης op -ας op -υς, -ους op -ων, ην op -εις, ας diversen trappen van vergelijking
Grammatica//MorfBijvVerg2


Trappen van vergelijking


Het Grieks heeft drie trappen van vergelijking:
- de vergrotende trap (comparatief)
- de overtreffende trap (superlatief)
- de verheffende/absoluut overtreffende trap (elatief).

De vergrotende trap kanin het Grieks op twee manieren worden gevormd. De meest gebruikte manier is om het partikel πιο (meer) voor het bijvoeglijk naamwoord te plaatsen:

πιο ψηλόςhoger, langer letterlijkmeer hoog, meer lang
πιο αδύνατοςmagerder letterlijkmeer mager
πιο πρόσφατοςrecenter letterlijkmeer recent

Daarnaast kan de vergrotende trap gevormd worden door -τερος, -τερη en -τερο achter de stam van het bijvoeglijk naamwoord te plaatsen. Dit kan echter niet bij alle bijvoeglijke naamwoorden.
Vergelijk bijvoorbeeld όμορφος (mooi) en πρόσφατος (recent). Ομορφότερος (mooier) bestat wel, maar *προσφατότερος (recenter) bestaat niet. Er zijn helaas geen regels die kunnen verklaren waarom ομορφότερος door Griekse taalgebruikers als een correcte vorm wordt aangevoeld en waarom *προσφατότερος niet.

Niet alle bijvoeglijke naamwoorden kennen een vergrotende, overtreffende of absoluut overtreffende trap.

De comparatieven van alle paradigma's:

op    
-ος, -η, -ο όμορφοςπιο όμορφος ομορφότερος mooier
-ος, -α, -ο παλιός πιο παλιός παλιότερος ouder
-ός, -ιά, -ό φτωχός πιο φτωχός φτωχότερος armer
-ής, -ιά, -ίσταχτής πιο σταχτής- asgrauwer
-ής, -ής, -ές ακριβής πιο ακριβήςακριβέστερος preciezer
-ώδης, -ώδης, -ώδες βλακώδης πιο βλακώδης-idioter
-ης, -ης, -ες επιμήκης πιο επιμήκης-langwerpiger
-ης, -α, -ικότεμπέλης πιο τεμπέλης- luier
-ύς, -ιά, -ύβαθύς πιο βαθύς βαθύτερος dieper
-ύς, -εία -ύοξύς πιο οξύςοξύτερος scherper
-ων, -ούσα, -ον ενδιαφέρων πιο ενδιαφέρων- interessanter
-ών,παρών πιο παρών- actueler
-ων, -ων, -ον βασιλόφρων πιο βασιλόφρων- meer koningsgezind
-μπλε πιο μπλε- blauwer

De deelwoorden van de tegenwoordige tijd passief op -όμενος, -ώμενος, -ούμενος en -άμενος en van de voltooide tijd (op -μένος) hebben nooit een vergrotende trap op -τερος. Dus: πιο κουρασμένος (vermoeider).

Het bijvoeglijke naamwoord γλυκός (zoet) heeft een niet zeer gebruikelijke nevenvorm γλυκύς (die verbogen wordt als βαθύς). De comparatief is echter: γλυκύτερος (naast πιο γλυκός).

In de spreektaal treft men dikwijls een contaminatie van beide vormingen van de comparatief aan: πιο μικρότερος (kleiner), πιο μεγαλύτερος (groter).

De superlatief wordt gevormd door één van beide comparatief vormen tussen het bepalend lidwoord en het zelfstandig naamwoord te plaatsen:

η πιο ομορφή γυναίκα de mooiste vrouw
η ομορφότερη γυναίκα de mooiste vrouw

Aangezien de superlatief-vorm identiek is aan de comparatief-vorm, kan men soms twijfelen over de interpretatie van een zin. Bijvoorbeeld: στα πιο πρόσφατα έργα του Βαγενάς μιμείται το ύφος του Σεφέρη. Dat kan betekenen: 'in zijn recentste werk imiteert Vayenas de stijl van Seferis', maar ook: 'in zijn meer recente werk imiteert Vayenas de stijl van Seferis'. Een ander voorbeeld: στα παλιότερα χρόνια. Dit betekent doorgaans: 'in vroeger tijden', maar het kan ook betekenen: 'in de oudste tijd'.

Het Grieks heeft de vorm op -τατος om de elatief uit te drukken. De elatief (de verheffende trap) is een constructie die een zeer hoge of zelfs de hoogste graad van een bepaalde kwaliteit of eigenschap uitdrukt. Om in het Nederlands de elatief van een bijvoeglijk naamwoord weer te geven gebruikt men bijwoorden van graad: 'zeer', 'erg', 'bijzonder', 'uiterst' etc. Bijvoorbeeld: ακριβότατος (heel erg duur), ωραιότατος (geweldig mooi), νοστιμότατος (ontzettend lekker), ευγενέστατος (uiterst beleefd), δημοφιλέστατος (waanzinnig populair) etc.

Over het algemeen kan de elatief op -τατος alleen gevormd worden in die paradigma's die ook een comparatief op -τερος hebben.

De elatief kan dikwijls een ironische bijbetekenis hebben omdat de vorm nogal pompeus klinkt. Bijvoorbeeld: φιλικότατος (heel erg vriendelijk, maar ook: akelig vriendelijk), είμαι ετοιμότατος (letterlijk: ik ben zeer gereed, maar ook: ik kan niet wachten), ελληνικότατος (door en door Grieks).

Onregelmatige comparatieven en elatieven.

op basis van        
         
bijvoeglijk naamwoord  απλός eenvoudig απλούστερος simpeler απλούστατος uiterst simpel
  κακός slechtχειρότερος erger χειριστός
κάκιστος
ergst
zeer verdorven
  καλός mooiκαλύτερος beter άριστος uitmuntend
  λίγος weinigλιγότερος minder ελάχιστος miniem
  μεγάλος grootμεγαλύτερος groter μέγιστος gigantisch
  πολύς veelπερισσότερος meer - ,πλείστος 1) 
  πρώτος eerstπρωτύτερος eerder - 
         
bijwoord άνω hoogανώτερος hoger ανώτατος hoogst
  άπω verαπώτερος verder απώτατος verst
  κάτω laagκατώτερος lager κατώτατος laagst
  πλήσιον dichtbijπλησιέστερος dichterbij πλησιέστατος dichtstbij
  υπέρ bovenυπέρτερος hoger υπέρτατος hoogst
         
werkwoord προτιμώ de voorkeur gevenπροτιμότερος verkieslijker- 
         
-    μεταγενέστερος later (geboren of ontstaan)
     προγενέστερος eerder (geboren of ontstaan)
     ελάσσων kleiner, van minder belang
     μείζων groter, van meer belang

1) alleen in vaste combinaties. Bijvoorbeeld: κατά το πλείστον (meerendeels).

In plaats van καλύτερα kan ook κάλλιο gebruikt worden:

κάλλιο αργά, παρά ποτέ. beter laat dan nooit

In plaats van ζεστότερος (warmer) gebruikt men liever θερμότερος.

Nb. Ook van bijwoorden kan in een aantal gevallen een vergrotende trap en/of overtreffende trap gevormd worden.

 

 

 

 


© Auteursrecht voorbehouden. Zie pagina Copyright
 
  
 

Semantiek
Betekenisleer

l

Syntaxis
Zinsleer

l

Morfologie
Woordleer

l

Alfabet

l

Fonologie

     

*

*

*

*

   

+

+

De bovenstaande zwarte sterren geven van elke pagina het niveau aan.

1 ster: beginnersniveau
2 sterren: gevorderden-niveau
3 sterren: studieniveau

1 plus: beschouwing
2 plussen: overzicht